Mediacja (łac. mediare – być w środku) to nowoczesne i skuteczne postępowanie, w którym strony dobrowolnie i aktywnie uczestniczą w rozwiązywaniu sporu przy pomocy osoby trzeciej – bezstronnego mediatora.

Postępowanie mediacyjne jest nową pozasądową metodą rozwiązywania sporów. To ludzki proces, bez teatru sceny sądowej. Jest mniej przykry dla stron sporu niż rozprawa przed sądem.

Celem mediacji nie jest ustalenie, kto ma rację, lecz jakie są interesy i potrzeby stron oraz trwała likwidacja konfliktu poprzez wypracowanie rozwiązania możliwego do zaakceptowania przez obie strony.

Mediacja może się odbyć na podstawie umowy stron sporu z mediatorem (mediacja umowna), albo na skutek postanowienia sądu, kierującego sprawę do mediacji (mediacja sądowa).

W drodze mediacji mogą być rozpatrywane wszelkie sprawy cywilne, które mogą być rozstrzygane w drodze ugody zawartej przed sądem. Ugoda zawarta przed mediatorem ma moc ugody zawartej przed sądem, po zatwierdzeniu przez sąd podlega wykonaniu w drodze egzekucji.

W mediacji nie ma wygranych i przegranych, gdyż wygrywają obie strony sporu.
Jest ona tańsza niż postępowanie sądowe (szacuje się, że nawet sześciokrotnie) oraz znacznie szybsza.
Skuteczność mediacji potwierdzają wszystkie statystyki z jej zastosowania, w tym w USA, Unii Europejskiej oraz w wielu innych krajach.

Poniżej, według S. Pieckowskiego, analiza efektywności mediacji w zestawieniu kryteriów porównawczych z postępowaniem przed sądem państwowym lub sądem prywatnym (arbitrażem).

KRYTERIA            MEDIACJA             SĄD                 ARBITRAŻ